Khu vực miền Nam

Chùa Bửu Lâm (Cao Lãnh) – Dấu tích dòng Trúc Lâm giữa Đồng Tháp Mười

Giới thiệu chung

Chùa Bửu Lâm (còn gọi là Tổ đình Bửu Lâm) tọa lạc tại xã Bình Hàng Trung, thành phố Cao Lãnh, thuộc khu vực Đồng Tháp cũ, nay thuộc tỉnh Đồng Tháp (mới). Đây là một trong những ngôi cổ tự lâu đời bậc nhất vùng Đồng Tháp Mười, gắn với dòng Thiền Trúc Lâm Yên Tử di cư vào Nam. Cần đặc biệt lưu ý: đây là ngôi chùa hoàn toàn khác với chùa Bửu Lâm ở Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang (đã có trong danh mục 273 chùa trước đó) và cũng khác với chùa Bửu Lâm ở Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk (cũng đã có trong danh mục). Ba ngôi chùa trùng tên “Bửu Lâm” này nằm ở ba tỉnh/thành khác nhau và không có liên hệ trực tiếp với nhau, nên người đọc cần phân biệt rõ khi tra cứu.

Lịch sử hình thành

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Hiếu, chùa Bửu Lâm được Thiền sư Tánh Nhẫn – pháp hiệu Thiện Châu (tục danh Nguyễn Văn Nhẫn, sinh năm Nhâm Tuất 1622) khai sơn trong khoảng thời gian từ năm 1694 đến 1714, tức cuối thế kỷ XVII hoặc đầu thế kỷ XVIII. Ông vốn là thiền sư thuộc dòng Trúc Lâm Yên Tử ở miền Trung, sau sự kiện nổi dậy của A Ban năm 1694 đã lánh vào Nam và dừng chân lập am tại vùng đất nay là Bình Hàng Trung, Cao Lãnh — đúng vào thời kỳ lưu dân khai phá mạnh mẽ vùng đồng bằng sông Cửu Long. Theo nhận định của giới nghiên cứu, Bửu Lâm có thể là một trong những dấu tích cuối cùng còn lại của dòng Trúc Lâm Viên – Yên Tử tại Đàng Trong, mang giá trị tư liệu lịch sử Phật giáo đặc biệt quý hiếm.

Kiến trúc và di vật quý

Trước khi bị chiến tranh tàn phá, chùa Bửu Lâm có quy mô bề thế với bố cục hình chữ “tam” gồm ba dãy nhà ngang nối tiếp nhau — chánh điện, giảng đường, đông lang, tây lang, tăng xá và nhà kho — tổng diện tích xây dựng ước khoảng 16m x 65m. Chùa từng lưu giữ bộ tượng Phật bằng chất liệu truyền thống có niên đại hơn 260 năm cùng các bảo tháp của chư tổ khai sơn, trong đó long vị tổ ghi nhận chùa thuộc thế hệ thứ 33 của một dòng thiền lớn. Đáng tiếc, do từng là trạm giao liên, tiếp vận cho nghĩa quân Thiên Hộ Dương (Võ Duy Dương) cách đó khoảng 20km trong thời kỳ kháng Pháp, chùa trở thành mục tiêu oanh tạc trong chiến tranh chống Mỹ: ba đợt ném bom năm 1968 đã phá hủy khoảng 90% công trình, bao gồm cả bộ tượng cổ quý giá. Hiện chùa chỉ còn lưu giữ được một số ít di vật, trong đó quý nhất có lẽ là bảo tháp, long vị tổ khai sơn và một hồng chung đúc năm 1902 còn khắc minh văn.

Giá trị hiện nay

Với bề dày hơn ba thế kỷ cùng mối liên hệ hiếm có với dòng Thiền Trúc Lâm, chùa Bửu Lâm được xem là một di tích lịch sử – văn hóa quan trọng của Đồng Tháp, đồng thời là Tổ đình có vai trò truyền thừa trong Giáo hội Phật giáo địa phương; Ban Trị sự Phật giáo tỉnh từng tổ chức lễ bổ nhiệm trụ trì tại đây. Báo chí trong nước từng nhiều lần lên tiếng cảnh báo về tình trạng xuống cấp của di tích, kêu gọi sớm có kế hoạch trùng tu để bảo tồn những giá trị kiến trúc – lịch sử còn sót lại. Đây là một trường hợp cho thấy rõ sự cấp thiết của việc gìn giữ các di tích cổ ở vùng Đồng Tháp Mười, nơi chiến tranh đã để lại nhiều tổn thất khó bù đắp cho di sản Phật giáo.

Hình ảnh minh họa

Chùa Bửu Lâm (Tổ đình Bửu Lâm), xã Bình Hàng Trung, Cao Lãnh, Đồng Tháp
Khuôn viên Tổ đình Bửu Lâm tại Bình Hàng Trung, Cao Lãnh (Đồng Tháp) — ngôi chùa trùng tên nhưng khác với chùa Bửu Lâm ở Tiền Giang và Đắk Lắk. Ảnh: phatgiaodongthap.vn.

Câu hỏi thường gặp

Chùa Bửu Lâm (Tổ đình Bửu Lâm) được khai sơn khi nào và bởi ai?

Tổ đình Bửu Lâm tại xã Bình Hàng Trung, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, được Thiền sư Tánh Nhẫn (pháp hiệu Thiền Châu, tục danh Nguyễn Văn Nhẫn, sinh năm Nhâm Tuất 1622) khai sơn trong khoảng từ năm 1694 đến 1714. Ông thuộc dòng Trúc Lâm Yên Tử ở miền Trung, vào Nam sau cuộc nổi dậy của A Ban năm 1694.

Cần phân biệt chùa Bửu Lâm này với những ngôi chùa nào khác?

Bài viết nhấn mạnh chùa Bửu Lâm ở Cao Lãnh, Đồng Tháp khác với chùa Bửu Lâm ở Mỹ Tho (Tiền Giang) và chùa Bửu Lâm ở Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk).

Chùa đã chịu tổn thất gì trong chiến tranh chống Mỹ?

Ba đợt ném bom năm 1968 đã phá hủy khoảng 90% công trình của chùa, gồm cả bộ tượng Phật cổ có niên đại hơn 260 năm. Hiện chùa chỉ còn lưu giữ một số ít di vật, quý nhất là bảo tháp, long vị tổ khai sơn và một hồng chung đúc năm 1902 có khắc minh văn.

Kiến trúc nguyên thủy của chùa Bửu Lâm có quy mô như thế nào?

Chùa có bố cục hình chữ “tam” gồm ba dãy nhà nối tiếp: chánh điện, giảng đường, đông lang, tây lang, tăng xá và nhà kho, với tổng diện tích xây dựng ước khoảng 16m x 65m. Trong thời kháng Pháp, chùa còn là trạm giao liên, tiếp tế cho nghĩa quân Thiên Hộ Dương (Võ Duy Dương), cách khoảng 20km.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *