Khu vực miền Nam

Chùa Bà Kết (Long Phan) – Cổ tự mang giá trị khảo cổ văn hóa Óc Eo, Chợ Gạo, Tiền Giang cũ

Giới thiệu chung

Chùa Bà Kết, còn gọi là chùa Long Phan, tọa lạc tại xã Bình Phan, huyện Chợ Gạo, nay thuộc tỉnh Đồng Tháp (mới), trên nền khu vực Tiền Giang cũ. Ngôi chùa được xây dựng vào đầu thế kỷ XIX, là một trong những ngôi chùa cổ có niên đại sớm nhất của vùng đất Tiền Giang. Không chỉ mang giá trị tôn giáo, chùa còn nổi bật với giá trị khảo cổ học đặc biệt khi nằm trên nền một di chỉ văn hóa cổ, được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh vào năm 2000.

Lịch sử hình thành

Theo các tư liệu địa phương, chùa được một người phụ nữ có tấm lòng nhân hậu tên Kết đứng ra xây dựng từ đầu thế kỷ XIX, từ đó hình thành nên tên gọi dân gian “chùa Bà Kết” bên cạnh tên chữ Long Phan. Trải qua chiến tranh, ngôi chùa từng bị thiêu hủy vào khoảng năm 1945, sau đó được phật tử và người dân trong vùng chung sức quyên góp, dựng lại vào năm 1949. Chùa tọa lạc trên một gò đất cao ráo, rộng hơn 3.000 mét vuông, cao hơn khoảng ba mét so với mặt ruộng xung quanh, tạo thế đất vững chãi cho công trình.

Giá trị khảo cổ và di vật quý

Trong quá trình xây dựng lại chùa năm 1949, người dân đã phát hiện nhiều viên gạch cổ kích thước lớn được sử dụng để gia cố nền móng và tường bao. Trước đó, từ năm 1944, giới nghiên cứu Pháp đã ghi nhận dấu tích văn hóa Óc Eo tại khu vực này. Các đợt khai quật sau đó của Viện Khoa học Xã hội TP.HCM đã phát hiện thêm nhiều hiện vật quý như mảnh tượng thần Vishnu bằng đá, gốm cổ và ngói cổ; kết quả giám định niên đại bằng phương pháp carbon phóng xạ cho thấy các di vật có niên đại từ thế kỷ IV đến thế kỷ VIII.

Giá trị hiện nay

Với sự kết hợp hiếm có giữa giá trị tôn giáo và giá trị khảo cổ học, Chùa Bà Kết không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của phật tử địa phương mà còn là một “bảo tàng sống” phản ánh tầng lớp văn hóa Óc Eo từng tồn tại trên vùng đất Chợ Gạo hàng nghìn năm trước. Việc được công nhận di tích cấp tỉnh từ năm 2000 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác bảo tồn, đồng thời góp phần thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu và du khách muốn tìm hiểu về lịch sử vùng đất Nam Bộ xưa.

Hình ảnh minh họa

Chùa Bà Kết (Long Phan)
Chùa Bà Kết (Long Phan), xã Bình Phan, huyện Chợ Gạo

Câu hỏi thường gặp

Chùa Bà Kết (Long Phan) do ai sáng lập và nằm ở đâu?

Chùa Bà Kết, còn gọi là chùa Long Phan, có tên dân gian bắt nguồn từ một người phụ nữ nhân đức tên Kết đã sáng lập chùa. Chùa tọa lạc tại xã Bình Phan, huyện Chợ Gạo (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp mới, trên địa bàn tỉnh Tiền Giang trước đây), được xây dựng vào đầu thế kỷ 19 và là một trong những chùa cổ nhất vùng Tiền Giang.

Chùa đã trải qua biến cố gì trong lịch sử và được xây lại khi nào?

Chùa từng bị thiêu rụi vào khoảng năm 1945, sau đó được xây lại vào năm 1949 với sự góp công, góp của của phật tử và người dân địa phương. Trong quá trình xây lại, người dân phát hiện nhiều viên gạch cổ kích thước lớn và đã tái sử dụng để gia cố nền, tường chùa.

Chùa có giá trị khảo cổ học gì liên quan đến văn hóa Óc Eo?

Năm 1944, các nhà nghiên cứu người Pháp đã ghi nhận dấu tích văn hóa Óc Eo tại khu vực chùa. Các cuộc khai quật sau đó của Viện Khoa học Xã hội TP.HCM đã tìm thấy một mảnh đá của tượng thần Vishnu cùng gốm sứ, lọ gốm cổ; kết quả định tuổi bằng carbon phóng xạ cho thấy các di vật này có niên đại từ thế kỷ IV đến thế kỷ VIII. Chùa hiện nằm trên gò đất cao hơn 3.000 m2, cao khoảng 3 mét so với địa hình xung quanh.

Chùa Bà Kết được công nhận di tích khi nào và có ý nghĩa gì hiện nay?

Năm 2000, chùa được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Bài viết mô tả chùa vừa là nơi sinh hoạt tín ngưỡng vừa là “bảo tàng sống” phản ánh văn hóa Óc Eo đã tồn tại hàng ngàn năm tại vùng Chợ Gạo, thu hút các nhà nghiên cứu và du khách quan tâm đến lịch sử Nam Bộ.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *