Giới thiệu chung
Chùa Phật Tổ, còn gọi Sắc tứ Quan Âm Cổ Tự, tọa lạc tại phường An Xuyên, thành phố Cà Mau, thuộc tỉnh Cà Mau (mới), hiện là trụ sở chính của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Cà Mau. Đây là một trong những ngôi cổ tự có giá trị lịch sử – kiến trúc bậc nhất vùng đất mũi, được Nhà nước xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia từ năm 2000. Cần lưu ý ngôi chùa này khác với chùa Monivongsa Bopharam của cộng đồng Khmer cũng mang biệt danh “Chùa Phật Tổ”.
Lịch sử hình thành
Theo truyền tích lưu lại, chùa được Hòa thượng Thích Trí Tâm, tục danh Tô Quang Xuân, người làng Tân Duyệt, khai sáng vào năm 1840, sau khi ngài phát hiện một bộ kinh Phật dưới gốc cây bồ đề trong lúc đi đốn củi. Ban đầu ngài dựng am nhỏ tu hành và làm thuốc chữa bệnh cho dân trong vùng, sau đó được bà con đóng góp dựng thành ngôi chùa thờ Quan Thế Âm Bồ Tát. Năm 1842, vua Thiệu Trị ban sắc tứ công nhận chùa và phong ngài là Hòa thượng, từ đó chùa mang tên Sắc tứ Quan Âm Cổ Tự.
Kiến trúc và di vật quý
Chùa mang đậm phong cách kiến trúc Phật giáo Bắc tông vùng Nam Bộ với mái cong, ngói hình mũi hài. Chính điện tôn trí tượng Đức Phật Thích Ca; phía sau chùa còn cây bồ đề cổ thụ, tháp Tổ và vườn tượng. Đặc biệt, chùa còn lưu giữ tấm bia đá khắc chữ Hán ghi lại sắc tứ năm 1842 cùng Tháp Sư Cậu – gắn với giai thoại về một chú hổ được cảm hóa quy y – cùng nhiều câu đối cổ chạm khắc công phu nơi cổng tam quan.
Giá trị hiện nay
Là trụ sở chính của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Cà Mau và di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, chùa Phật Tổ giữ vai trò trung tâm trong đời sống Phật giáo và văn hóa tâm linh của địa phương. Chùa thường xuyên được trùng tu, tôn tạo nhằm gìn giữ giá trị kiến trúc cổ, đồng thời là điểm đến quen thuộc của Phật tử và du khách khi tìm hiểu về lịch sử vùng đất Cà Mau (mới).
Hình ảnh minh họa

Câu hỏi thường gặp
Chùa Phật Tổ (Sắc tứ Quan Âm Cổ Tự) được khai sáng khi nào và bởi ai?
Chùa được Hòa thượng Thích Trí Tâm, tục danh Tô Quang Xuân, người làng Tân Duyệt, khai sáng năm 1840 sau khi phát hiện một bộ kinh Phật dưới gốc cây bồ đề khi đi đốn củi. Ban đầu ngài dựng am nhỏ để tu hành, làm thuốc chữa bệnh cho dân trong vùng, sau đó bà con đóng góp xây dựng thành ngôi chùa thờ Quan Thế Âm Bồ Tát.
Chùa được sắc tứ và xếp hạng di tích vào năm nào?
Năm 1842, vua Thiệu Trị ban sắc tứ, công nhận chùa và phong người khai sáng làm Hòa thượng, từ đó chùa mang tên Sắc tứ Quan Âm Cổ Tự. Đến năm 2000, chùa được Nhà nước xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Chùa Phật Tổ tọa lạc ở đâu và có đặc điểm kiến trúc gì?
Chùa nằm ở phường An Xuyên, thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau (mới), hiện là trụ sở chính của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Cà Mau. Chùa mang kiến trúc Phật giáo vùng Nam Bộ với mái cong, nóc hình mũi hài; chính điện thờ tượng Đức Phật Thích Ca; phía sau có cây bồ đề cổ thụ, tháp Tổ và vườn tượng; cổng tam quan chạm khắc nhiều câu đối cổ.
Chùa Phật Tổ còn lưu giữ những di vật và giai thoại gì?
Chùa lưu giữ tấm bia đá chữ Hán ghi việc sắc tứ năm 1842, đặt cùng Tháp Sư Cậu, gắn với giai thoại một chú hổ được cảm hóa và quy y. Lưu ý, chùa Phật Tổ này khác với chùa Monivongsa Bopharam của cộng đồng Khmer cũng có tên gọi “Chùa Phật Tổ”.