Giới thiệu chung
Chùa Vĩnh Tràng tọa lạc tại xã Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, được xem là một trong những ngôi cổ tự lớn và có kiến trúc độc đáo bậc nhất khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Điểm đặc sắc nhất của chùa là sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc Á Đông truyền thống với các yếu tố phương Tây như La Mã, Pháp, cùng nét chạm khắc mang ảnh hưởng Thái Lan, Khmer và Chăm, tạo nên một tổng thể vừa uy nghiêm cổ kính vừa mới lạ độc đáo mà hiếm ngôi chùa nào ở Việt Nam có được.
Lịch sử hình thành
Chùa Vĩnh Tràng khởi nguồn từ một am tranh nhỏ do ông Bùi Công Đạt, một vị quan Tri huyện dưới triều vua Minh Mạng, cho xây dựng vào khoảng năm 1840 để làm nơi tu hành lúc về hưu. Ban đầu am được người dân gọi là “Chùa Ông Huyện”. Đến năm 1849, Hòa thượng Thích Huệ Đăng từ chùa Giác Lâm (Gia Định) về trụ trì đã đứng ra vận động đại trùng tu, mở rộng thành ngôi đại tự khang trang và đặt tên là “Vĩnh Trường” với ý nghĩa mong chùa tồn tại bền vững lâu dài, về sau người dân đọc chệch thành Vĩnh Tràng như ngày nay. Trải qua thời gian, chùa tiếp tục được trùng tu nhiều lần: năm 1907, Hòa thượng Trà Chánh Hậu cho tu sửa phần chánh điện với sự kết hợp kiến trúc Á – Âu; đến năm 1930, Hòa thượng Minh Đằng tiến hành đại trùng tu toàn diện, định hình diện mạo độc đáo của chùa như hiện nay.
Sắc phong và mối liên hệ với triều đình
Chùa Vĩnh Tràng mang một dấu ấn lịch sử đặc biệt khi người khai lập nên ngôi chùa, ông Bùi Công Đạt, chính là một vị quan Tri huyện phục vụ dưới triều vua Minh Mạng của nhà Nguyễn – điều hiếm thấy khi phần lớn các ngôi chùa khác thường do các vị Tăng sĩ khai sơn. Dù không lưu lại sắc phong trực tiếp từ triều đình như một số ngôi chùa ở miền Bắc và miền Trung, chùa vẫn mang trong mình mối liên hệ mật thiết với tầng lớp quan lại nhà Nguyễn thời kỳ Nam Kỳ khai mở. Đến thời hiện đại, giá trị lịch sử – văn hóa của chùa đã được nhà nước chính thức công nhận khi năm 1984, Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng chùa Vĩnh Tràng là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia, khẳng định vị thế và giá trị to lớn của ngôi cổ tự này trong dòng chảy lịch sử Phật giáo Nam Bộ.
Các tích truyện, giai thoại lưu truyền
Giai thoại được truyền lại nhiều nhất về chùa Vĩnh Tràng chính là câu chuyện đổi tên đầy ý nghĩa của ngôi chùa. Từ một am tranh nhỏ mang tên dân dã “Chùa Ông Huyện” – gọi theo chức quan Tri huyện của người sáng lập Bùi Công Đạt, khi Hòa thượng Huệ Đăng về mở rộng thành đại tự, ngài đã đặt tên mới là “Vĩnh Trường” nhằm gửi gắm mong ước ngôi chùa sẽ trường tồn vĩnh viễn cùng đạo pháp. Theo thời gian, cách gọi của người dân địa phương đã dần biến âm “Vĩnh Trường” thành “Vĩnh Tràng” như tên gọi quen thuộc ngày nay. Bên cạnh đó, chùa còn nổi tiếng với hai tôn tượng khổng lồ đặt ngoài sân là tượng Phật Di Lặc và tượng Phật A Di Đà lộ thiên, được xây dựng trong giai đoạn trùng tu về sau, trở thành biểu tượng quen thuộc mỗi khi du khách nhắc đến ngôi cổ tự này.
Giá trị hiện nay
Ngày nay, chùa Vĩnh Tràng là một trong những điểm đến tâm linh – văn hóa quan trọng nhất của tỉnh Tiền Giang và toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long, thu hút hàng ngàn du khách trong và ngoài nước đến tham quan, chiêm bái mỗi năm, đặc biệt trong các chương trình du lịch miền Tây kết hợp tham quan chợ nổi và các cồn trên sông Tiền. Chùa hiện lưu giữ hơn 60 pho tượng Phật quý giá có niên đại từ thế kỷ 19 đến 20, trong đó nổi bật là ba pho tượng đồng Di Đà, Quan Âm và Đại Thế Chí mang giá trị lịch sử – nghệ thuật cao. Với vai trò là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia, chùa Vĩnh Tràng không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo của tăng ni, phật tử mà còn là công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu, minh chứng cho sự giao thoa văn hóa Đông – Tây độc đáo trong lịch sử khai mở vùng đất Nam Bộ.
Hình ảnh minh họa
