Khu vực Tây Nguyên

Chùa Bà Thiên Hậu (Kim Sơn Thiên Hậu cung) – Cổ tự người Hoa ở Bắc Bình, Bình Thuận cũ

Giới thiệu chung

Chùa Bà Thiên Hậu, còn được biết đến với tên gọi Kim Sơn Thiên Hậu cung, tọa lạc tại khu vực Bắc Bình, thuộc Bình Thuận cũ, nay thuộc tỉnh Lâm Đồng (mới). Đây là một công trình tín ngưỡng đặc trưng của cộng đồng người Hoa định cư lâu đời dọc lưu vực sông Lũy, thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu – vị nữ thần bảo hộ cho ngư dân và thương nhân đi biển. Cần lưu ý ngôi chùa này khác biệt hoàn toàn với chùa Bà Thiên Hậu (Tuệ Thành Hội Quán) nổi tiếng tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Lịch sử hình thành

Theo các nguồn sử liệu địa phương, công trình được tạo lập vào khoảng nửa đầu thế kỷ XVIII bởi cộng đồng người Hoa đến lập nghiệp tại vùng đất Bắc Bình. Thiên Hậu Thánh Mẫu, theo truyền thuyết sinh năm 960 tại Trung Hoa, đã được nhiều triều đại phong kiến Việt Nam như Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh sắc phong danh hiệu “Hộ quốc tí dân”, thể hiện sự dung hợp tín ngưỡng dân gian Hoa – Việt trong đời sống tâm linh vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Ngày 14/11/2016, chùa được UBND tỉnh Bình Thuận (cũ) xếp hạng di tích cấp tỉnh.

Kiến trúc và di vật quý

Chùa còn bảo lưu được nhiều hiện vật cổ có giá trị như tượng thờ, bia đá và các bức hoành phi, liễn đối chạm khắc chữ Hán, phản ánh sinh động quá trình định cư và giao thoa văn hóa của cộng đồng người Hoa dọc lưu vực sông Lũy từ hàng trăm năm trước. Không gian thờ tự mang đậm phong cách kiến trúc miếu vũ truyền thống, với các họa tiết trang trí tinh xảo thể hiện tay nghề của các nghệ nhân xưa. Hằng năm, chùa tổ chức hai lễ hội lớn: lễ vía Quan Thánh vào ngày 13 tháng Giêng âm lịch và lễ vía Thiên Hậu vào ngày 22-23 tháng Ba âm lịch, thu hút đông đảo bà con tham dự.

Giá trị hiện nay

Là di tích cấp tỉnh được công nhận từ năm 2016, chùa Bà Thiên Hậu ở Bắc Bình không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa mà còn là điểm nhấn văn hóa trong bức tranh đa dạng tôn giáo, tín ngưỡng của khu vực Bình Thuận cũ, nay thuộc Lâm Đồng (mới). Việc gìn giữ và phát huy giá trị di tích góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa cộng đồng các dân tộc cùng sinh sống trên địa bàn, đồng thời là điểm đến tìm hiểu lịch sử di dân và giao lưu văn hóa Hoa – Việt cho du khách gần xa.

Hình ảnh minh họa

Chùa Bà Thiên Hậu (Kim Sơn Thiên Hậu cung), Bắc Bình
Không gian thờ tự tại chùa Bà Thiên Hậu, Bắc Bình, Bình Thuận cũ.

Câu hỏi thường gặp

Chùa Bà Thiên Hậu (Kim Sơn Thiên Hậu cung) thờ ai và được thành lập khi nào?

Chùa thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, nữ thần bảo trợ dân cư và thương nhân đi biển, được cộng đồng người Hoa định cư dọc lưu vực sông Lũy tại khu vực Bắc Bình (Bình Thuận cũ, nay thuộc Lâm Đồng) thành lập vào nửa đầu thế kỷ 18.

Thiên Hậu Thánh Mẫu được các triều đại nào sắc phong?

Theo truyền thuyết, Thiên Hậu Thánh Mẫu sinh năm 960 tại Trung Quốc; nhiều triều vua nhà Nguyễn như Thiệu Trị, Tự Đức và Đồng Khánh đã sắc phong tước hiệu “Hộ quốc tí dân” cho bà.

Chùa tổ chức những lễ hội nào trong năm?

Mỗi năm chùa tổ chức hai lễ hội lớn: lễ Quan Thánh vào ngày 13 tháng Giêng và lễ Thiên Hậu vào ngày 22-23 tháng Ba âm lịch, thu hút đông đảo người đến dự.

Chùa được công nhận di tích khi nào và còn lưu giữ di vật gì?

Ngày 14/11/2016, UBND tỉnh Bình Thuận (cũ) xếp hạng chùa là di tích cấp tỉnh; chùa còn lưu giữ tượng thờ, bia đá, hoành phi và câu đối khắc chữ Hán, phản ánh dấu ấn định cư và giao lưu văn hóa của cộng đồng người Hoa qua hàng trăm năm.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *