Giới thiệu chung
Chùa Giác Lâm tọa lạc tại số 118 đường Lạc Long Quân, phường 10, quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây được xem là một trong những ngôi chùa cổ nhất của vùng đất Sài Gòn – Gia Định xưa, giữ vai trò tổ đình của phái thiền Lâm Tế tại miền Nam. Với kiến trúc ba gian hai chại truyền thống, hệ thống tượng thờ bằng gỗ phong phú và khuôn viên cây xanh rợp bóng, chùa Giác Lâm là điểm đến quan trọng cho những ai muốn tìm hiểu về lịch sử Phật giáo và kiến trúc cổ truyền Nam Bộ.
Lịch sử hình thành
Chùa được ông Lý Thuỵ Long, một cư sĩ người Minh Hương, cho xây dựng vào năm 1744 dưới thời chúa Nguyễn, ban đầu có tên là Cẩm Sơn tự do tọa lạc trên gò Cây Mai còn gọi là gò Cẩm Sơn. Trải qua hơn 280 năm, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu lớn, quan trọng nhất là đợt trùng tu vào năm 1798-1804 dưới sự chủ trì của Thiền sư Viên Quang, người đã đổi tên chùa thành Giác Lâm tự và đưa nơi đây trở thành trung tâm đào tạo tăng tài, in ấn kinh sách cho cả vùng Gia Định. Kể từ đó, chùa Giác Lâm trở thành tổ đình của nhiều chùa khác ở Sài Gòn và các tỉnh lân cận, tiêu biểu như chùa Giác Viên.
Sắc phong và sự công nhận của nhà nước
Khác với một số quốc tự ở kinh đô Huế, chùa Giác Lâm là ngôi chùa do dân gian và giới cư sĩ sáng lập nên không có sắc phong trực tiếp từ các vua triều Nguyễn như một số quốc tự khác. Tuy nhiên, chùa vẫn được giới tăng ni và quan lại địa phương thời Nguyễn kính trọng, nhiều văn bản Hán Nôm, hoành phi, liễn đối cổ do quan lại và nhân sĩ địa phương cung tiến vẫn còn được lưu giữ đến ngày nay. Đặc biệt, năm 1988, chùa Giác Lâm được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp quốc gia, trở thành một trong những ngôi chùa đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh nhận được danh hiệu này, khẳng định giá trị lịch sử và kiến trúc đặc biệt của ngôi chùa.
Các tích truyện, giai thoại lưu truyền
Từ thời Thiền sư Viên Quang trụ trì, chùa Giác Lâm được dân gian truyền tụng là nơi “đất lành chim đậu”, tương truyền khi Thiền sư về trụ trì, ngài đã chọn gò đất cao ráo giữa vùng đầm lầy để lập giới đàn truyền giới cho tăng ni khắp vùng Gia Định, thu hút hàng nghìn người từ các nơi đổ về xin thọ giới. Cũng theo lời kể dân gian, khuôn viên chùa xưa có rất nhiều cây mai cổ thụ, mỗi độ xuân về hoa nở rục rỡ khắp gò, vì vậy dân địa phương quen gọi nơi này là gò Cây Mai và chùa cũng được gắn với tên gọi dân gian “chùa Cây Mai” trong một thời gian dài trước khi tên Giác Lâm trở nên phổ biến.
Giá trị hiện nay
Ngày nay, chùa Giác Lâm là một trong những di tích kiến trúc tôn giáo tiêu biểu nhất của Thành phố Hồ Chí Minh, lưu giữ hơn 100 pho tượng cổ bằng gỗ và gốm, cùng nhiều hoành phi, liễn đối cổ có giá trị nghệ thuật cao. Chùa cũng là nơi đào tạo nhiều thế hệ tăng ni và là điểm đến quen thuộc của du khách, nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử trong và ngoài nước muốn tìm hiểu về Phật giáo và kiến trúc cổ truyền của Sài Gòn xưa.
Hình ảnh minh họa
.jpg?width=800)
