Khu vực miền Bắc

Chùa Kim Liên – Cổ Tự Nghìn Năm Bên Hồ Tây

Giới thiệu chung

Chùa Kim Liên tọa lạc tại phường Nghi Tàm, quận Tây Hồ, Hà Nội, ngay bên bờ hồ Tây thơ mộng. Đây là một trong những ngôi cổ tự hiếm hoì còn giữ được dáng vẻ kiến trúc truyền thống qua nhiều thế kỷ, được giới nghiên cứu xếp vào danh sách mười công trình kiến trúc cổ đặc sắc nhất Việt Nam. Nét đặc biệt nhất của chùa là cổng tam quan bằng gỗ chạm khắc tinh xảo, một trong những hiện vật gỗ cổ hiếm có còn lại ở Hà Nội. Không gian chùa yên tĩnh, rợp bóng cây cổ thụ, là điểm đến quen thuộc của người dân thủ đô và du khách thập phương muốn tìm về chốn thanh tịnh giữa lòng Hà Nội náo nhiệt.

Lịch sử hình thành

Theo sử sách, chùa Kim Liên bắt nguồn từ Cung Từ Hoa – nơi công chúa Từ Hoa, con gái vua Lý Thần Tông, cùng các cung nữ về đây dạy dân trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa dưới triều Lý. Sau khi công chúa qua đời, vua Lý Thần Tông đã cho lập đền thờ bà ngay trên nền cung cũ, khởi đầu cho lịch sử ngôi chùa. Trải qua các triều đại, di tích được tu sửa và mở rộng nhiều lần, dần hình thành quy mô kiến trúc ba lớp – hạ, trung, thượng – với hệ mái chồng diêm hai tầng tám mái đặc trưng của kiến trúc đình chùa miền Bắc. Bên cạnh việc thờ Phật, chùa còn là nơi phụng thờ công chúa Từ Hoa và các vị chúa Trịnh, phản ánh sự giao thoa giữa tín ngưỡng thờ Phật và tín ngưỡng thờ hai anh hùng dân tộc trong đời sống tâm linh người Việt.

Sắc phong và mối liên hệ với triều đình

Không có văn bản sắc phong chính thức nào dành riêng cho chùa Kim Liên còn lưu lại đến nay, song di tích lại gắn với một sự kiện lịch sử triều đình khá đặc biệt. Trong khuôn viên chùa có miếu thờ thần Cao Sơn, từ thời vua Lý Thái Tổ. Năm 1509, khi đang bị Uy Mục đế truy đuổi, hoàng thân Lê Tương Dực đã đến miếu Cao Sơn cầu khấn, sau đó đánh bại Lê Uy Mục và lên ngôi, tức vua Lê Tương Dực. Để tạ ơn, nhà vua cho tu sửa lại miếu và dựng tấm bia đá cao 2,43m, rộng 1,57m ghi lại công đức thần Cao Sơn, văn bia do sử thần Lê Tứng soạn năm 1510 và được dựng lại năm 1772. Đây là hiện vật quý hiếm phản ánh mối liên hệ trực tiếp giữa chùa với triều đình phong kiến, thay vì một sắc phong theo nghĩa thông thường.

Các tích truyện

Tích truyện được người dân kể nhiều nhất là chuyện công chúa Từ Hoa rời hoàng cung về vùng đất Nghi Tàm ven hồ Tây để dạy dân nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa. Nhờ công chúa, vùng đất ven hồ Tây từ chỗ hoang vắng đã trở thành làng nghề dệt lụa trù phú, tiền thân của những làng lụa nổi tiếng quanh hồ Tây sau này. Bên cạnh đó là truyền thuyết về thần Cao Sơn đại vương, vị thần được cho là đã âm phù giúp Lê Tương Dực dẹp loạn, khôi phục cơ nghiệp nhà Lê sơ. Cả hai câu chuyện đều góp phần lý giải vì sao chùa Kim Liên vừa là chốn thờ Phật, vừa là nơi thờ những nhân vật gắn với vận mệnh quốc gia trong tâm thức dân gian.

Giá trị hiện nay

Ngày nay, chùa Kim Liên được giới kiến trúc xếp vào mười công trình tôn giáo đặc sắc của Việt Nam, là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, lưu giữ nhiều hiện vật quý như tấm bia đá thời Lê sơ và gần 50 pho tượng Phật, tượng thần cổ. Cổng tam quan bằng gỗ được coi là một trong những hiện vật kiến trúc gỗ cổ hiếm còn lại của Hà Nội, thu hút không ít nhà nghiên cứu kiến trúc đến tìm hiểu. Hàng năm, vào ngày 16 tháng Giêng âm lịch, chùa tổ chức lễ hội tưởng nhớ thần Cao Sơn, thu hút đông đảo người dân và Phật tử. Với vị trí nằm ngay cạnh hồ Tây, chùa Kim Liên còn là điểm dừng chân lý tưởng cho những ai muốn kết hợp tham quan cảnh hồ với tìm hiểu văn hóa tâm linh truyền thống của Thăng Long xưa.

Hình ảnh minh họa

Kim Lien pagoda entrance sign Hanoi
Cong vao chua Kim Lien, Tay Ho, Ha Noi
Kim Lien pagoda courtyard rock garden
San chua Kim Lien voi non bo va tuong Quan Am
Kim Lien pagoda corridor
Hanh lang co trong khuon vien chua Kim Lien

Câu hỏi thường gặp

Chùa Kim Liên nằm ở đâu và có nguồn gốc từ đâu?

Chùa Kim Liên tọa lạc tại phường Nghi Tàm, quận Tây Hồ, Hà Nội, ngay bên bờ hồ Tây; nguồn gốc gắn với Cung Từ Hoa, nơi Công chúa Từ Hoa (con gái vua Lý Thần Tông) cùng các cung nữ dạy dân trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa dưới triều Lý.

Chùa được lập ra như thế nào sau khi Công chúa Từ Hoa qua đời?

Sau khi Công chúa Từ Hoa qua đời, vua Lý Thần Tông cho lập đền thờ bà ngay trên nền cung cũ, mở đầu lịch sử ngôi chùa; qua các triều đại, chùa được tu sửa, mở rộng thành quy mô ba lớp hạ, trung, thượng.

Sự kiện năm 1509 liên quan đến miếu thờ thần Cao Sơn trong khuôn viên chùa là gì?

Năm 1509, Lê Tương Dực đang bị Lê Uy Mục truy đuổi thì đến miếu thờ thần Cao Sơn cầu khấn, sau đó đánh bại Lê Uy Mục và lên ngôi; để tạ ơn, nhà vua cho tu sửa miếu và dựng tấm bia đá cao 2,43m, rộng 1,57m do sử thần Lê Tứng soạn năm 1510, dựng lại năm 1772.

Chùa Kim Liên hiện lưu giữ những hiện vật gì và tổ chức lễ hội nào?

Chùa lưu giữ tấm bia đá thời Lê sơ và gần 50 pho tượng Phật, tượng thần cổ, cùng cổng tam quan bằng gỗ chạm khắc tinh xảo; hằng năm vào ngày 16 tháng Giêng âm lịch, chùa tổ chức lễ hội tưởng nhớ thần Cao Sơn.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *