Khu vực miền Nam

Chùa Lưỡng Xuyên – Cái nôi chấn hưng Phật giáo miền Nam tại Trà Vinh cũ

Giới thiệu chung

Chùa Lưỡng Xuyên tọa lạc tại số 3 đường Lê Lợi, phường 1, thành phố Trà Vinh, thuộc khu vực Trà Vinh cũ, nay thuộc tỉnh Vĩnh Long (mới) sau đợt sáp nhập hành chính năm 2025. Đây không chỉ là một ngôi chùa thờ Phật thông thường mà còn là một di tích gắn liền với phong trào chấn hưng Phật giáo Việt Nam đầu thế kỷ XX, được xem là một trong những trung tâm Phật học quan trọng bậc nhất của Nam Kỳ thời bấy giờ.

Lịch sử hình thành

Tiền thân khu đất chùa là ngôi chùa Long Phước nhỏ, được một phật tử là bà Dương Thị Liễu hiến cúng vào năm 1934. Cùng năm đó, Hội Lưỡng Xuyên Phật học được chính quyền thuộc địa – do Toàn quyền Đông Dương Pierre Pagès ký duyệt – cho phép thành lập vào ngày 13/8/1934. Các vị cao tăng đương thời, đứng đầu là Hòa thượng Khánh Hòa và Hòa thượng Huệ Quang, đã quyết định đổi tên và cải tạo ngôi chùa cũ thành trụ sở của Hội, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho Phật giáo miền Tây Nam Bộ.

Phật sự và đời sống cộng đồng

Năm 1935, Hội Lưỡng Xuyên Phật học chính thức khai giảng Phật học đường ngay tại chùa, với Ban Giám đốc gồm Hòa thượng Khánh Hòa (Đốc giáo), Hòa thượng Huệ Quang (Giảng sư) và Hòa thượng Khánh Anh (Đốc giáo kiêm giảng sư). Khóa học đầu tiên quy tụ khoảng 30 tăng sinh, trong đó có những vị sau này trở thành các bậc lãnh đạo Phật giáo miền Nam như Hòa thượng Thiện Hòa và Hòa thượng Thiện Hoa. Mô hình đào tạo tại Lưỡng Xuyên, cùng với các Phật học đường khác như trường Sông Trà (Long An), trường Mai Sơn, trường Ứng Quang – Ấn Quang, sau này hợp nhất thành Phật học đường Nam Việt vào năm 1950 dưới sự dẫn dắt của Hòa thượng Thiện Hòa, đặt nền móng cho hệ thống giáo dục Tăng già hiện đại ở miền Nam.

Giá trị hiện nay

Ngày nay, Chùa Lưỡng Xuyên vừa là nơi đặt văn phòng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam khu vực Trà Vinh cũ, vừa là nơi tưởng niệm công đức của các bậc tổ sư đã có công chấn hưng Phật giáo miền Nam đầu thế kỷ XX. Chùa cũng thường xuyên là nơi tổ chức các đại giới đàn, khảo hạch giới tử cho tăng ni trong khu vực. Sau khi Trà Vinh hợp nhất vào tỉnh Vĩnh Long (mới), trụ sở chính của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Vĩnh Long (mới) đã được xác định đặt tại chùa Phật Ngọc Xá Lợi, thành phố Vĩnh Long (địa bàn Vĩnh Long cũ); chùa Lưỡng Xuyên chính thức giữ vai trò “Văn phòng Thường trực 2” của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Vĩnh Long (mới), phụ trách khu vực Trà Vinh cũ — xác nhận qua phatsuonline.vn (10/2/2026) và baomoi.com (12/2/2026).

Hình ảnh minh họa

Chùa Lưỡng Xuyên tại thành phố Trà Vinh
Chùa Lưỡng Xuyên, số 3 Lê Lợi, thành phố Trà Vinh – trung tâm chấn hưng Phật giáo miền Nam đầu thế kỷ XX (ảnh: Giác Ngộ Online).

Câu hỏi thường gặp

Chùa Lưỡng Xuyên có tiền thân là gì và Hội Lưỡng Xuyên Phật học ra đời khi nào?

Tiền thân của chùa là chùa Long Phước nhỏ, do bà Dương Thị Liễu hiến cúng năm 1934. Cùng năm 1934, Hội Lưỡng Xuyên Phật học được thành lập ngày 13/8/1934, được chính quyền địa phương cho phép, do Toàn quyền Đông Dương Pierre Pagès ký duyệt. Hòa thượng Khánh Hòa và Hòa thượng Huệ Quang quyết định đổi tên, cải tạo ngôi chùa cũ thành trụ sở của Hội, tại số 3 đường Lê Lợi, phường 1, thành phố Trà Vinh.

Phật học đường tại chùa Lưỡng Xuyên đào tạo được những nhân vật Phật giáo nào?

Năm 1935, Phật học đường khai giảng tại chùa với Ban Giám đốc gồm Hòa thượng Khánh Hòa (Đốc giáo), Hòa thượng Huệ Quang (Giảng sư), Hòa thượng Khánh Anh (Đốc giáo kiêm Giảng sư). Khóa đầu tiên có khoảng 30 tăng sinh, trong đó một số vị sau này trở thành lãnh đạo Phật giáo miền Nam, gồm Hòa thượng Thiện Hòa và Hòa thượng Thiện Hoa.

Mô hình đào tạo tại Lưỡng Xuyên có liên hệ gì với Phật học đường Nam Việt?

Mô hình đào tạo tại Lưỡng Xuyên cùng các Phật học đường khác (Sông Trà ở Long An, Mai Sơn, Ứng Quang – Ấn Quang) được hợp nhất năm 1950 thành Phật học đường Nam Việt, dưới sự dẫn dắt của Hòa thượng Thiện Hòa.

Vai trò của chùa Lưỡng Xuyên trong tổ chức Giáo hội hiện nay là gì?

Chùa là nơi đặt văn phòng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam khu vực Trà Vinh cũ, thường tổ chức đại giới đàn và khảo hạch giới tử cho tăng ni trong khu vực. Sau khi sáp nhập hành chính, trụ sở chính Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Vĩnh Long (mới) đặt tại chùa Phật Ngọc Xá Lợi, thành phố Vĩnh Long, còn chùa Lưỡng Xuyên giữ vai trò “Văn phòng Thường trực 2” phụ trách khu vực Trà Vinh cũ.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *