Khu vực miền Bắc

Chùa Vặt Hồng – Phế tích cổ tự thế kỷ XIII tại Mộc Châu, Sơn La

Giới thiệu chung

Chùa Vặt Hồng, còn gọi là chùa Chiền Viện, tọa lạc tại bản Vặt, xã Mường Sang, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Đây là một trong những ngôi chùa cổ có niên đại lâu đời bậc nhất vùng Tây Bắc, được UBND tỉnh Sơn La xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh ngày 27/2/2012. Dù hiện chỉ còn là phế tích, chùa Vặt Hồng vẫn được xem là chứng tích quý giá cho sự hiện diện của Phật giáo tại vùng cao Tây Bắc từ nhiều thế kỷ trước.

Lịch sử hình thành

Theo các nghiên cứu, chùa Vặt Hồng được xây dựng từ thế kỷ XIII, giai đoạn Phật giáo phát triển hưng thịnh trên cả nước. Chùa nguyên có quy mô khá lớn so với các chùa vùng cao cùng thời, rộng 11,8m và dài 12,7m, bên cạnh chùa còn có ao sen mà người Thái địa phương gọi là “Noong Bua”. Trong chùa từng thờ nhiều pho tượng Phật bằng đồng, gồm một tượng lớn, tám tượng cỡ vừa và khoảng năm mươi tượng nhỏ, cùng nhiều tượng chất liệu thiếc và ngà voi quý hiếm.

Giá trị văn hóa – tín ngưỡng địa phương

Xưa kia, chùa Vặt Hồng là trung tâm của hai lễ hội lớn trong năm: “Lễ hội Xin nước” vào mùa xuân và “Lễ hội Tắm tượng” vào đầu mùa hè, gắn với tín ngưỡng cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt của cư dân nông nghiệp vùng cao. Trải qua chiến tranh chống Pháp và đặc biệt là giai đoạn kháng chiến chống Mỹ (1965–1972), ngôi chùa bị tàn phá nặng nề, chỉ còn lại phế tích. Từ năm 2016, người dân địa phương đã dựng lán tạm để tiếp tục thờ tự các pho tượng Phật còn sót lại.

Giá trị hiện nay

Dù không còn nguyên vẹn kiến trúc như xưa, phế tích chùa Vặt Hồng vẫn được xếp hạng di tích cấp tỉnh và từng được đưa vào danh sách 100 ngôi chùa cổ tiêu biểu của Việt Nam năm 2010. Đây là nguồn tư liệu quý cho việc nghiên cứu lịch sử Phật giáo và văn hóa tín ngưỡng của đồng bào Thái vùng Mộc Châu, đồng thời gợi mở tiềm năng phục dựng, tôn tạo trong tương lai để lưu giữ một mảnh ghép lịch sử độc đáo của Phật giáo Tây Bắc.

Hình ảnh minh họa

Chùa Vặt Hồng (Chùa Chiền Viện)
Ảnh minh họa kiến trúc chùa cổ vùng Tây Bắc (ảnh tư liệu, mang tính minh họa).

Câu hỏi thường gặp

Chùa Vặt Hồng nằm ở đâu và có tên gọi khác là gì?

Chùa Vặt Hồng, còn gọi là chùa Chiền Viện, nằm ở Bản Vặt, xã Mường Sang, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La.

Chùa Vặt Hồng được xây dựng từ khi nào và có quy mô ra sao?

Theo các nghiên cứu, chùa được xây dựng từ thế kỷ XIII, rộng 11,8m và dài 12,7m – lớn hơn đáng kể so với các chùa vùng cao cùng thời; chùa được UBND tỉnh Sơn La xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh ngày 27/2/2012.

Chùa Vặt Hồng từng có những hiện vật và lễ hội gì?

Chùa từng thờ nhiều pho tượng Phật bằng đồng (một tượng lớn, tám tượng vừa, khoảng mười tượng nhỏ), tượng chất liệu thiếc và ngà voi quý hiếm; chùa từng là trung tâm của Lễ hội Xin nước vào mùa xuân và Lễ hội Tắm tượng vào đầu mùa hè.

Hiện trạng chùa Vặt Hồng ngày nay như thế nào?

Chùa bị tàn phá nặng nề trong kháng chiến chống Mỹ (1965-1972) và hiện chỉ còn phế tích; từ năm 2016, người dân địa phương dựng lán tạm để tiếp tục thờ tự các pho tượng Phật còn sót lại, và năm 2010 chùa được đưa vào danh sách 100 ngôi chùa cổ tiêu biểu của Việt Nam.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *