Giới thiệu chung
Chùa Xá Lợi tọa lạc tại góc đường Bà Huyện Thanh Quan và Sư Thiện Chiếu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một trong những ngôi chùa nổi tiếng bậc nhất Sài Gòn, không chỉ bởi kiến trúc hiện đại tiên phong mà còn bởi vai trò đặc biệt quan trọng trong lịch sử Phật giáo Việt Nam thời kỳ hiện đại.
Chùa được xây dựng để tôn trí xá lợi Đức Phật, cũng chính là nguồn gốc của tên gọi “Xá Lợi” gắn liền với ngôi chùa cho đến ngày nay.
Lịch sử hình thành
Chùa Xá Lợi do Hội Phật học Nam Việt khởi xướng xây dựng, khởi công ngày 5 tháng 8 năm 1956 trên khuôn viên rộng khoảng 2.500m², và hoàn thành ngày 2 tháng 5 năm 1958, theo thiết kế của hai kiến trúc sư Trần Văn Đường và Đỗ Bá Vinh.
Nguồn gốc xây chùa bắt nguồn từ năm 1952, khi một phái đoàn Phật giáo Tích Lan (Sri Lanka) cung nghinh một viên xá lợi quý của Đức Phật đến Sài Gòn, thu hút khoảng 500.000 lượt Phật tử đến chiêm bái. Về sau, xá lợi này được cung thỉnh về thờ phụng vĩnh viễn tại chùa do Hội Phật học Nam Việt quản lý.
Kiến trúc hiện đại tiên phong
Chùa Xá Lợi được xem là ngôi chùa tiên phong theo phong cách kiến trúc hiện đại tại Sài Gòn, với thiết kế nhiều tầng độc đáo: tầng trệt dùng làm giảng đường, tầng trên đặt chính điện thờ Phật – một bố cục khá mới mẻ so với các ngôi chùa truyền thống đương thời.
Công trình nổi bật với ngọn tháp chuông 7 tầng cao 32m, bên trong treo quả đại hồng chung nặng 2 tấn; chính điện tôn trí tượng Phật Thích Ca tọa thiền (được thếp vàng từ năm 1969); cùng hệ thống thư viện, phòng đọc sách, khu tăng xá và 15 bức tranh lớn mô tả cuộc đời Đức Phật.
Sự kiện lịch sử Phật giáo năm 1963
Chùa Xá Lợi từng là trung tâm đầu não của phong trào đấu tranh Phật giáo chống lại chính sách kỳ thị tôn giáo dưới chính quyền Ngô Đình Diệm. Ủy ban Liên phái Bảo vệ Phật giáo được thành lập tại đây ngày 25 tháng 5 năm 1963 nhằm điều phối các hoạt động đấu tranh.
Đêm 20 rạng sáng 21 tháng 8 năm 1963, chính quyền đã tổ chức cuộc tấn công vào chùa, bắt giữ khoảng 250 tăng ni. Sự kiện chấn động này càng làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trong dư luận, góp phần trực tiếp dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền vào ngày 1 tháng 11 năm 1963. Nhờ đó, chùa Xá Lợi trở thành một địa danh lịch sử quan trọng, gắn liền với cuộc đấu tranh vì tự do tín ngưỡng của Phật giáo Việt Nam.
Giá trị hiện nay
Với sự kết hợp giữa kiến trúc hiện đại tiên phong và bề dày lịch sử gắn với những sự kiện trọng đại của Phật giáo Việt Nam, chùa Xá Lợi đã trở thành một di tích văn hóa – lịch sử tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày nay, chùa vừa là trung tâm tu học, nghiên cứu Phật học sôi động, vừa là điểm đến quen thuộc của đông đảo Phật tử và du khách muốn tìm hiểu về lịch sử Phật giáo Việt Nam thời kỳ cận – hiện đại.
Hình ảnh minh họa
Dưới đây là một số hình ảnh tiêu biểu về chùa Xá Lợi tại Thành phố Hồ Chí Minh.
