Giới thiệu chung
Chùa Bà Đá, tên chữ là Linh Quang tự, tọa lạc tại số 3 phố Nhà Thờ, phường Hàng Trống (nay thuộc phường Hoàn Kiếm), thành phố Hà Nội, ngay sát cạnh Nhà thờ Lớn. Đây là một trong những ngôi chùa cổ kính bậc nhất giữa lòng Thủ đô, đồng thời hiện là trụ sở của Thành hội Phật giáo Hà Nội.
Mang tên gọi dân dã “chùa Bà Đá” gắn liền với một pho tượng đá cổ, ngôi chùa từ lâu đã trở thành điểm sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của người dân phố cổ Hà Nội, vừa là chốn tu học Phật pháp, vừa lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử của mảnh đất Thăng Long ngàn năm văn hiến.
Lịch sử hình thành và sự tích tượng đá
Chùa được xây dựng dưới thời vua Lê Thánh Tông (1460-1497). Tương truyền, khi dân làng đào đất để xây thành Thăng Long, người ta phát hiện một pho tượng phụ nữ bằng đá tại thôn Báo Thiên. Cho rằng đây là điềm linh ứng, dân làng đã lập đền thờ ngay tại chỗ, gọi là “đền Bà Đá”, về sau đền được đổi thành chùa và mang tên chữ là Linh Quang tự, có nơi còn gọi là Sùng Khánh tự.
Trải qua bao biến thiên lịch sử, chùa từng bị tàn phá trong thời kỳ Tây Sơn, sau đó được Thiền sư Khoan Giai đứng ra trùng tu. Đến thời Pháp thuộc, chùa lại một lần nữa bị hỏa hoạn thiêu rụi, khiến pho tượng đá gốc gắn liền với sự tích ban đầu bị thất lạc cho đến ngày nay.
Kiến trúc “nội công ngoại quốc”
Chùa Bà Đá được xây dựng theo lối kiến trúc “nội công ngoại quốc” đặc trưng của chùa cổ miền Bắc, với mặt chùa quay hướng Bắc. Tòa Tiền đường gồm 5 gian theo kiểu chữ “nhất”, nối liền với nhà Thiêu hương và Thượng điện 4 gian bố trí theo hình chữ “Đinh”, tạo thành một tổng thể không gian thờ tự khép kín, trang nghiêm.
Hai bên là nhà thờ Tổ và nhà thờ Mẫu được bố trí đối xứng nhau. Trong chùa còn lưu giữ 4 cột đá xanh chạm khắc hoa văn hình cánh sen tinh xảo, mang đậm dấu ấn nghệ thuật điêu khắc đá truyền thống của các thế kỷ trước.
Trung tâm Phật giáo và tín ngưỡng của Hà Nội
Từ nhiều thập niên qua, chùa Bà Đá là trụ sở của Thành hội Phật giáo Hà Nội, nơi tổ chức nhiều khóa tu học, giảng pháp và các hoạt động Phật sự quan trọng của Thủ đô. Nhờ vị trí trung tâm ngay cạnh Nhà thờ Lớn, chùa cũng là điểm đến quen thuộc của người dân phố cổ trong đời sống tâm linh hằng ngày.
Bên cạnh vai trò một ngôi chùa thờ Phật, nơi đây còn là chốn tín ngưỡng dân gian, nơi người dân đến dâng hương, cầu bình an vào các ngày mùng một và ngày rằm âm lịch, thể hiện sự hòa quyện giữa Phật giáo và tín ngưỡng bản địa.
Giá trị hiện nay
Chùa Bà Đá không chỉ là một di tích tôn giáo lâu đời mà còn là chứng nhân lịch sử của kinh thành Thăng Long xưa, gắn liền với sự tích tượng đá linh thiêng đã trở thành một phần ký ức văn hóa dân gian của người Hà Nội.
Ngày nay, với vai trò trung tâm Phật giáo của Thủ đô, chùa tiếp tục là nơi tu học, hoằng pháp và sinh hoạt tín ngưỡng của đông đảo tăng ni, Phật tử, đồng thời là điểm đến của du khách muốn tìm hiểu về đời sống tâm linh và kiến trúc cổ giữa lòng phố cổ Hà Nội.
Hình ảnh minh họa
Dưới đây là một số hình ảnh tiêu biểu về chùa Bà Đá tại Hà Nội.
