Giới thiệu chung
Chùa Hội, tên chữ là Hội Linh Tự, tọa lạc tại thôn Đào Xá, gần khu vực đền A Sào, thuộc địa bàn Thái Bình cũ, nay thuộc tỉnh Hưng Yên (mới) sau đợt sáp nhập địa giới hành chính. Đây là một ngôi chùa cổ có niên đại khởi dựng từ thời nhà Mạc, nổi tiếng với bộ mười pho tượng đá cổ quý hiếm còn được lưu giữ đến ngày nay.
Lịch sử hình thành
Theo các nhà nghiên cứu, chùa Hội Linh Tự được xây dựng cách đây khoảng 500 năm, vào thời nhà Mạc. Dấu tích khảo cổ cho thấy ngôi chùa nguyên gốc có quy mô khá lớn, rộng tới ba mẫu đất (tương đương khoảng một vạn mét vuông). Các nhà khảo cổ đã phát hiện tại đây nhiều viên gạch lớn kích thước 30x15x6cm cùng các chân tảng đá kê cột với kích cỡ đặc trưng (75x75x23cm cho cột cái, 41x41x13cm cho cột quân), cho thấy kỹ thuật xây dựng công phu của một công trình tôn giáo quy mô lớn đương thời. Đáng tiếc, ngôi chùa gốc đã bị phá dỡ vào khoảng năm 1970 để phục vụ công trình thủy lợi; hiện nay một ngôi miếu nhỏ được dựng lên để thờ phụng và bảo quản các di vật còn sót lại.
Mười pho tượng đá thời nhà Mạc
Giá trị nổi bật nhất của chùa Hội Linh Tự chính là bộ mười pho tượng đá cổ, trong đó có tám pho tượng chư vị Phật, Bồ Tát được đặt phía sau ban thờ Phật Thích Ca, cùng hai pho tượng đặc biệt: một pho được cho là tượng vị tổ khai sơn ngôi chùa, và một pho tạc hình một nhân vật mặc áo bào, đội mũ bình thiên có họa tiết chim, được nhiều nhà nghiên cứu — trong đó có Giáo sư Trần Quốc Vượng — cho rằng có thể là tượng vua Mạc Đăng Dung. Các nhà nghiên cứu đánh giá đây là những tác phẩm điêu khắc đá “đẹp hiếm có”, mang phong cách nghệ thuật thế kỷ 16, có giá trị lịch sử và mỹ thuật đặc biệt quý hiếm đối với việc nghiên cứu về triều Mạc. Bên cạnh đó, các cuộc khảo sát khảo cổ tại nền chùa cũ còn thu được nhiều mảnh hiện vật như đồ gốm sứ, linh vật trang trí trên mái, hiện đang được lưu giữ tại khu miếu thờ mới.
Giá trị hiện nay
Dù ngôi chùa gốc không còn nguyên vẹn, bộ mười pho tượng đá thời Mạc tại chùa Hội Linh Tự vẫn được xem là một trong những di sản điêu khắc đá quý hiếm của vùng đồng bằng Bắc Bộ, thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu lịch sử, mỹ thuật cũng như dòng họ Mạc trên cả nước. Việc xếp hạng di tích chính thức và công tác bảo tồn lâu dài đối với các pho tượng này là điều cần được các cơ quan chuyên môn quan tâm, xác minh thêm trong thời gian tới.
Hình ảnh minh họa

Câu hỏi thường gặp
Chùa Hội (Hội Linh Tự) nằm ở đâu và được xây dựng khi nào?
Chùa Hội, tên chữ Hội Linh Tự, tọa lạc tại thôn Đào Xá, gần khu vực đền A Sào, thuộc Thái Bình cũ (nay Hưng Yên); theo các nhà nghiên cứu, chùa được xây dựng khoảng 500 năm trước, vào thời nhà Mạc.
Chùa gốc có quy mô ra sao và vì sao không còn tồn tại?
Chùa gốc có quy mô lớn, rộng khoảng ba mẫu (tương đương một vạn mét vuông), nhưng bị phá dỡ vào khoảng năm 1970 để phục vụ công trình thủy lợi; hiện nay một ngôi miếu nhỏ được dựng lên để thờ phụng và bảo quản di vật còn sót lại.
Hiện vật nổi bật nhất tại chùa Hội là gì?
Hiện vật nổi bật nhất là bộ mười pho tượng đá thời Mạc, trong đó tám pho là chư vị Phật, Bồ Tát, một pho được cho là tượng vị tổ khai sơn, và một pho được một số nhà nghiên cứu như Giáo sư Trần Quốc Vượng cho rằng có thể là tượng vua Mạc Đăng Dung.
Khảo cổ tại nền chùa cũ phát hiện những gì?
Khảo cổ phát hiện nhiều viên gạch lớn kích thước 30x15x6cm và các chân tảng đá kê cột với kích cỡ 75x75x23cm (cột cái) và 41x41x13cm (cột quân), cho thấy kỹ thuật xây dựng công phu của công trình.