Khu vực miền Trung

Chùa Lèn Bụt – Ngôi chùa trong hang đá ba lần chứng kiến chiến tranh ở Quảng Trị

Giới thiệu chung

Chùa Lèn Bụt là một ngôi chùa độc đáo nằm trong lòng hang đá vôi thuộc dãy Lèn Bụt, phía bắc thôn Chùa Bụt, xã Cao Quảng, thuộc khu vực Tuyên Hóa – Quảng Bình cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Trị (mới) sau đợt sáp nhập hành chính năm 2025. Đây là một trong số ít ngôi chùa hang ở miền Trung vừa mang giá trị tín ngưỡng Phật giáo, vừa là chứng tích lịch sử cách mạng qua nhiều giai đoạn kháng chiến của dân tộc.

Lịch sử hình thành

Theo các tư liệu địa phương, ngôi chùa đầu tiên được cư dân lập nên trên một gò đất cao thuộc làng Tiến Mại vào khoảng giữa thế kỷ XIX, khi một bộ phận dân cư từ vùng đồng bằng tìm về vùng núi Cao Quảng lánh nạn và khai lập xóm “Cao Mại”. Năm 1858, thực dân Pháp đã phá hủy ngôi chùa trên mặt đất; người dân sau đó chuyển vào thờ tự ngay trong hang núi – nơi vốn đã có dấu vết thờ cúng từ trước – và dựng nên “Cao Phong cổ tự”, với sáu pho tượng Phật bằng gỗ do thợ chạm làng Hòa Ninh tạc dựng.

Dấu ấn lịch sử – cách mạng

Nhờ địa thế hiểm trở giữa rừng núi, hang chùa Lèn Bụt từng là căn cứ của nghĩa quân Cần Vương dưới sự chỉ huy của Lãnh binh Mai Lượng trong giai đoạn chống Pháp 1885-1888, nơi rèn vũ khí và luyện quân. Trong hai cuộc kháng chiến sau này, hang tiếp tục là nơi hội họp bí mật của Chi bộ Lê Trực (1938-1945), là trạm giao liên – bưu điện bí mật (1946-1947), xưởng chế tạo vũ khí, trạm quân y của Trung đoàn 18 (khoảng 1944-1948), đồng thời là nơi trú ẩn cho dân làng tránh bom đạn. Trong kháng chiến chống Mỹ, hang được đặt bí danh “Hang Dơi”, là một vị trí thuộc Trạm 19 của tuyến chi viện chiến lược Đường dây 559 (đường Hồ Chí Minh). Ngày 5/12/1963, lực lượng địa phương từng bắt sống 7 lính dù Mỹ xâm nhập khu vực này.

Giá trị hiện nay

Ngày 24/12/2013, UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) đã ra Quyết định số 3188/QĐ-UBND công nhận Chùa Lèn Bụt là di tích lịch sử cấp tỉnh. Trong hang hiện còn lưu giữ ba bệ thờ bằng đá và vữa, một tấm bình phong gỗ chạm khắc hoa văn, cùng một chiếc trống gỗ nguyên khối; tuy nhiên phần lớn tượng Phật và đồ thờ tự bằng gỗ đã bị thất lạc hoặc hư hỏng qua thời gian. Di tích hiện là điểm đến tìm hiểu lịch sử kết hợp du lịch sinh thái – tâm linh của vùng núi Tuyên Hóa, đồng thời là nơi giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ địa phương.

Hình ảnh minh họa

Dấu tích Chùa Lèn Bụt trong hang đá
Dấu tích còn lại của Chùa Lèn Bụt trong hang đá vôi tại xã Cao Quảng (ảnh: quangbinhtravel.vn).

Câu hỏi thường gặp

Chùa Lèn Bụt có gì đặc biệt về vị trí?

Chùa là một ngôi chùa độc đáo nằm trong lòng hang đá vôi thuộc dãy Lèn Bụt, phía bắc thôn Chùa Bụt, xã Cao Quảng, nay thuộc tỉnh Quảng Trị (mới), là một trong số ít ngôi chùa hang ở miền Trung.

Vì sao người dân chuyển việc thờ tự vào trong hang núi?

Ngôi chùa đầu tiên được lập trên một gò đất thuộc làng Tiến Mại vào khoảng giữa thế kỷ XIX; năm 1858 thực dân Pháp đã phá hủy ngôi chùa trên mặt đất, người dân sau đó chuyển vào thờ tự trong hang núi và dựng nên “Cao Phong cổ tự” với sáu pho tượng Phật bằng gỗ.

Hang chùa gắn với những dấu ấn lịch sử – cách mạng nào?

Hang từng là căn cứ của nghĩa quân Cần Vương dưới chỉ huy của Lãnh binh Mai Lượng (1885-1888), nơi hội họp bí mật của Chi bộ Lê Trực (1938-1945), trạm giao liên – bưu điện bí mật (1946-1947), xưởng chế tạo vũ khí và trạm quân y của Trung đoàn 18; trong kháng chiến chống Mỹ, hang được đặt bí danh “Hang Dơi”, thuộc Trạm 19 của Đường dây 559.

Chùa được công nhận di tích khi nào và hiện còn lưu giữ gì?

Ngày 24/12/2013, UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) đã công nhận Chùa Lèn Bụt là di tích lịch sử cấp tỉnh; trong hang hiện còn lưu giữ ba bệ thờ bằng đá và vữa, một tấm bình phong gỗ chạm khắc, và một chiếc trống gỗ nguyên khối, tuy phần lớn tượng Phật và đồ thờ bằng gỗ đã bị thất lạc hoặc hư hỏng.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *