Giới thiệu chung
Chùa Thiên Bửu (Thượng) tọa lạc tại thôn Điềm Tịnh, xã Ninh Phụng, thị xã Ninh Hòa, nay thuộc tỉnh Khánh Hòa (mới), trên nền Khánh Hòa cũ. Đây là một trong những ngôi cổ tự lâu đời của vùng Ninh Hòa, mang đậm dấu ấn của dòng thiền Liễu Quán và được ghi nhận là di tích lịch sử – kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh. Với khuôn viên rộng rãi và cây cối cổ thụ bao quanh, chùa vẫn giữ được không khí thanh tịnh, trầm mặc của một chốn tu hành có bề dày lịch sử.
Lịch sử hình thành
Theo tư liệu địa phương, chùa được Tổ Tế Hiển, pháp danh Bửu Dương, khai sơn vào khoảng trước năm 1763, ban đầu chỉ là mái tranh vách lá đơn sơ. Năm 1763, vị Tổ đã cho đúc một quả đại hồng chung, hiện còn được lưu giữ tại chùa Thanh Lương (Ninh Thân). Trải qua nhiều thế hệ trụ trì kế thừa dòng Lâm Tế – Liễu Quán, chùa Thiên Bửu (Thượng) đã nhiều lần được trùng tu, mở rộng để có được quy mô như ngày nay, trong đó ngôi nhà tăng được xây dựng gần đây vào năm 2018.
Dấu ấn lịch sử – cách mạng
Không chỉ là nơi tu học, chùa Thiên Bửu (Thượng) còn gắn liền với phong trào yêu nước của nhân dân Ninh Hòa. Trước năm 1930, đây từng là địa điểm tập hợp thanh niên luyện võ và sinh hoạt văn hóa; đến sự kiện biểu tình giành độc lập ngày 16-7-1930, chùa đã góp phần hỗ trợ phong trào. Trong giai đoạn kháng chiến, vị trụ trì từng ủng hộ lực lượng Việt Minh và đã bị thực dân Pháp bắt, sát hại ngay tại chùa, để lại một trang sử bi tráng gắn với ngôi già lam này.
Giá trị hiện nay
Với những giá trị lịch sử và kiến trúc đặc sắc, chùa Thiên Bửu (Thượng) đã được công nhận là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh theo quyết định của UBND tỉnh Khánh Hòa (cũ) năm 2014. Ngày nay, chùa vừa là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của Phật tử địa phương, vừa là điểm đến tìm hiểu lịch sử – văn hóa cho du khách và các thế hệ trẻ, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước gắn liền với đạo pháp của vùng đất Ninh Hòa.
Hình ảnh minh họa

Câu hỏi thường gặp
Chùa Thiên Bửu (Thượng) do ai khai sơn và thuộc dòng nào?
Chùa nằm ở thôn Điềm Tịnh, xã Ninh Phụng, thị xã Ninh Hòa, do Tổ Tế Hiển (pháp danh Bửu Dương) khai sơn, mang dấu ấn dòng Liễu Quán; ban đầu chùa chỉ là một am nhỏ lợp lá.
Chùa còn lưu giữ di vật gì liên quan đến năm thành lập?
Năm 1763, Tổ đã cho đúc một quả đại hồng chung, hiện vẫn được lưu giữ tại chùa Thanh Lương, xã Ninh Thân, được xem là chứng cứ quan trọng cho thời điểm hình thành chùa.
Chùa có vai trò gì trong phong trào yêu nước trước 1930 và trong kháng chiến?
Trước năm 1930, chùa là nơi thanh niên tụ họp luyện tập võ nghệ và sinh hoạt văn hóa, từng ủng hộ phong trào biểu tình giành độc lập ngày 16/7/1930; trong kháng chiến, vị trụ trì ủng hộ lực lượng Việt Minh và bị thực dân Pháp bắt, sát hại ngay tại chùa.
Chùa được công nhận di tích khi nào?
Năm 2014, UBND tỉnh Khánh Hòa (khi đó) công nhận chùa là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.