Giới thiệu chung
Chùa Đá Trắng, tên chữ là Từ Quang Tự, tọa lạc tại thôn Cần Lương, xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, cách thành phố Tuy Hòa khoảng 35km về phía bắc. Chùa nằm trên một triền núi đá vôi trắng ở độ cao khoảng 100m, nhìn xuống dòng sông Cái (Ngân Sơn) và núi Xuân Đài phía sau, được xem là một trong những ngôi cổ tự lâu đời nhất của Phú Yên.
Lịch sử hình thành
Chùa được Thiền sư Pháp Chuyên (thuộc thế hệ thứ 36 dòng Lâm Tế) khai sơn từ năm 1793 với một am tranh đơn sơ để dịch kinh Phật. Đến năm 1797, dưới thời vua Quang Toản nhà Tây Sơn, ngôi chùa chính thức được xây dựng hoàn chỉnh. Về sau, chùa từng là căn cứ của phong trào Cần Vương chống Pháp, được trang bị súng thần công để phòng thủ bờ biển, và là nơi diễn ra cuộc gặp bí mật năm 1898 giữa hai lãnh tụ nghĩa quân Võ Trứ và Trần Cao Vân. Hiện nay trong khuôn viên chùa vẫn còn miếu thờ hai vị chí sĩ này.
Huyền thoại xoài tiến vua
Chùa Đá Trắng nổi tiếng với giống xoài “xoài tiến Vua” – một giống xoài hoa trắng quý hiếm chỉ trồng được trong khuôn viên chùa. Tương truyền loại xoài này từng làm hài lòng vua Gia Long và trở thành sản vật tiến cống hằng năm dưới triều Minh Mạng, với số lượng lên đến 1.000 quả mỗi năm. Đến nay chỉ còn 4 cây xoài cổ thụ nguyên bản còn sống sót, đã được công nhận là cây di sản. Trong khuôn viên chùa còn có 8 tháp mộ chư tăng chạm khắc hình linh thú tinh xảo, cùng quả chuông đồng nặng 330kg đúc năm 1909.
Giá trị hiện nay
Chùa được công nhận là Di tích Lịch sử và Nghệ thuật cấp Quốc gia theo Quyết định số 141 ngày 23/1/1997 của Bộ Văn hóa. Đây vẫn là một tự viện đang hoạt động và là điểm đến du lịch sinh thái – tâm linh được nhiều du khách tìm đến khi ghé thăm Tuy An, Phú Yên.
Hình ảnh minh họa
