Khu vực miền Trung

Chùa Từ Đàm – Tổ Đình Danh Tiếng Của Phật Giáo Xứ Huế

Giới thiệu chung

Chùa Từ Đàm tọa lạc tại số 1 đường Sư Liễu Quán, phường Trường An, thành phố Huế, là một trong những tổ đình danh tiếng và có ảnh hưởng bậc nhất của Phật giáo xứ Huế nói riêng và Phật giáo Việt Nam nói chung. Ra đời từ cuối thế kỷ XVII, chùa không chỉ là chốn tổ của dòng thiền Lâm Tế mà còn là cái nôi của nhiều phong trào chấn hưng, thống nhất Phật giáo Việt Nam trong suốt thế kỷ XX. Ngày nay, Từ Đàm là trụ sở của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Huế, đồng thời là điểm hành hương quen thuộc của tăng ni, phật tử và du khách thập phương.

Lịch sử hình thành

Chùa Từ Đàm nguyên có tên là Ấn Tôn tự, do Thiền sư Minh Hoằng Tử Dung – một vị cao tăng gốc Trung Hoa sang Đại Việt hoằng pháp – khai sơn vào khoảng những năm 1683-1693, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Thái, tại làng Bình An, huyện Hương Thủy, phủ Thừa Thiên. Chùa thuộc dòng thiền Lâm Tế, tên gọi “Ấn Tôn” hàm ý lấy sự truyền tâm ấn làm tông chỉ tu học. Đến năm 1841, dưới triều vua Thiệu Trị, chùa được đổi tên thành Từ Đàm – nghĩa là “áng mây lành”, biểu trưng cho lòng từ bi của Đức Phật che chở chúng sinh như áng mây lành tỏa khắp muôn phương. Trải qua nhiều biến thiên lịch sử, đến năm 1938, chùa được đại trùng tu trong ba năm, đúc thêm tượng Phật và pháp khí, trở thành một trung tâm hoằng pháp quan trọng của Hội An Nam Phật học.

Sắc phong và sự công nhận của triều đình

Khác với một số ngôi cổ tự được các vị vua ban sắc phong hoặc sắc tứ bằng văn bản cụ thể, chùa Từ Đàm không lưu giữ một đạo sắc phong theo đúng nghĩa. Tuy nhiên, dấu ấn của triều đình đối với ngôi chùa vẫn rất rõ nét: chính vua Thiệu Trị là người đã ban tên “Từ Đàm” cho chùa vào năm 1841, thay cho tên gọi Ấn Tôn trước đó. Việc một vị hoàng đế trực tiếp đặt lại tên chùa là một hình thức công nhận và đề cao vị thế của ngôi già lam trong đời sống tôn giáo triều Nguyễn, dù không đi kèm văn bản sắc phong chính thức như một số di tích khác. Đây cũng là cách nhìn trung thực và phù hợp nhất khi nói về mối quan hệ giữa chùa Từ Đàm và triều đình, tránh suy diễn thành một sắc phong không có thật.

Các tích truyện

Giai thoại nổi tiếng nhất gắn với chùa Từ Đàm (khi ấy còn mang tên Ấn Tôn) là câu chuyện về hành trình giác ngộ của Thiền sư Liễu Quán – người sau này khai sáng thiền phái Liễu Quán lừng danh. Khi đến tham vấn Thiền sư Minh Hoằng Tử Dung, ngài được thầy trao cho công án: “Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ?” (Muôn pháp về một, một về chốn nào?). Suốt tám, chín năm ròng rã tham cứu công án mà chưa thấu triệt, đến một hôm đọc sách Truyền Đăng Lục, gặp câu bàn về việc “chỉ vật truyền tâm, người đời khó thấy”, Liễu Quán bỗng nhiên tỏ ngộ. Năm 1708, ngài trình chỗ sở đắc lên thầy. Khi bị thầy vặn hỏi bằng một câu thử thách quyết liệt, Liễu Quán vỗ tay cười vang nhưng thầy chưa gật đầu. Hôm sau, ngài trình một câu kệ: “Sớm biết đèn là lửa, cơm chín đã lâu rồi!” – lúc này Minh Hoằng Tử Dung mới ấn chứng cho sự giác ngộ của đệ tử. Giai thoại này không chỉ là một công án thiền nổi tiếng mà còn ghi dấu chùa Từ Đàm – Ấn Tôn xưa – là nơi khai sinh một dòng thiền có ảnh hưởng sâu rộng bậc nhất tại miền Trung và miền Nam Việt Nam.

Giá trị hiện nay

Trải qua hơn ba thế kỷ, chùa Từ Đàm không chỉ là một danh lam cổ tự mà còn là chứng nhân của nhiều sự kiện trọng đại trong lịch sử Phật giáo Việt Nam cận – hiện đại. Năm 1944, Gia Đình Phật Hóa Phổ – tiền thân của tổ chức Gia Đình Phật Tử ngày nay – đã ra đời ngay tại chùa. Năm 1951, chùa Từ Đàm là nơi diễn ra Đại hội Phật giáo toàn quốc lần đầu tiên, quy tụ 51 đại biểu của sáu tập đoàn tăng già và cư sĩ khắp ba miền, thành lập Tổng hội Phật giáo Việt Nam và lần đầu tiên treo lá cờ Phật giáo thế giới tại Việt Nam. Trong biến cố Phật giáo năm 1963, chùa Từ Đàm trở thành một trong những trung tâm đấu tranh quan trọng của Phật giáo đồ phản đối chính sách kỳ thị tôn giáo. Sau khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành lập năm 1981, Từ Đàm tiếp tục là một trong những trung tâm góp phần thống nhất Phật giáo hai miền Nam – Bắc, và hiện là trụ sở của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Huế. Hằng năm, chùa tổ chức nhiều đại lễ quan trọng như Đại lễ Phật đản, an cư kiết hạ, lễ truyền giới, thu hút đông đảo tăng ni, phật tử và du khách hành hương.

Hình ảnh minh họa

Chinh dien chua Tu Dam, Hue
Chinh dien chua Tu Dam voi kien truc co kinh dac trung xu Hue
Cong tam quan chua Tu Dam
Cong tam quan mang bien hieu Chua Tu Dam
Toan canh chua Tu Dam va thap chuong
Toan canh chua Tu Dam nhin tu duong pho voi thap chuong phia xa

Câu hỏi thường gặp

Chùa Từ Đàm nguyên có tên là gì và do ai khai sơn?

Chùa nguyên có tên Ấn Tôn tự, do Thiền sư Minh Hoằng Tử Dung – một vị cao tăng gốc Trung Hoa – khai sơn vào khoảng những năm 1683-1693, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Thái.

Tên gọi “Từ Đàm” do ai đặt và mang ý nghĩa gì?

Năm 1841, vua Thiệu Trị đã ban tên “Từ Đàm” – nghĩa là “áng mây lành” – cho chùa, thay cho tên Ấn Tôn trước đó; chùa không lưu giữ một đạo sắc phong chính thức bằng văn bản như một số di tích khác.

Chùa Từ Đàm gắn với giai thoại thiền nào?

Chùa là nơi Thiền sư Liễu Quán tham cứu công án “Vạn pháp quy nhất, nhất quy hà xứ?” trong nhiều năm và đắc đạo vào năm 1708, trở thành vị tổ khai sáng một dòng thiền có ảnh hưởng sâu rộng ở miền Trung và miền Nam Việt Nam.

Chùa Từ Đàm hiện nay giữ vai trò gì?

Chùa là trụ sở của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Huế, và từng là cái nôi của nhiều phong trào chấn hưng, thống nhất Phật giáo Việt Nam trong suốt thế kỷ XX.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *